شیرزنان- نسرین افضلی: محسن صفايي فراهاني پنج سال رئيس فدراسيون فوتبال بود. بخش عمده اين دوران مقارن با نمايندگي مردم تهران در مجلس بود. بسياري معتقدند او بهترين رئيس فدراسيون فوتبال ايران بوده و به گردش افتادن چرخ اقتصاد فوتبال و شكلگيري نهادهاي نو در اين ورزش محصول مديريت او بوده است.
او پس از كنارهگيري از رياست فدراسيون، به اعتبار شخصي خود حائز مسئوليتهاي مهمي در كنفدراسيون فوتبال آسيا و فيفا شد. اكنون نيز تنها عضو ايراني كميته فني فيفا و كميته اجرائي كنفدراسيون فوتبال آسيا است. در سالهاي اخير به دنبال تعليق فدراسيون فوتبال ايران، او از طرف فيفا به عنوان مسئول كميته انتقالي انتخاب شد و به همين دليل نقش كليدي در تدوين اساسنامه جديد فدراسيون فوتبال داشته است. او از معدود مدیرانی است که دیدی برابر و فارغ از کلیشه های جنسیتی به ورزش زنان دارد.
نظرتان درباره اصلاحاتی كه فيفا براي فوتبال ايران تعيين كرده، كه يكي از آن موارد حضور زنان در ورزشگاه است، چيست؟ فكر ميكنيد اين اقدام صورت ميگيرد؟
در دستورالعمل اجرایی مسابقات آمده که نه فقط ايران بلکه همه کشورهای دیگر هم باید رعایت کنند. صراحتا تاکید کرده اند كه خانمها و آقايان باید بتوانند آزادانه در ورزشگاهها حضور داشته باشند كه راي گيري هم كردند و اين پيشنهاد راي آورد. فكر كنم اگر دقيقا آن لفظ خانمها نبود باز اين تفاوت جنسيتي را نوع ديگري تفسیر ميكردند و از آن ميگذشتند ولی الان راهی ندارد و باید اجرا شود. الان در آسيا اين اتفاق افتاده، و به همهي كشورهاي اسلامي ابلاغ شده است كه اگر در مسابقات رسمي كه ميزبان برگزاري بازيها هستند از ورود خانمها جلوگيري كنند، برابر مقررات با آنها برخورد می شود.
براي به اصطلاح دور زدن اين موضوع نمي توانند بگويند كه خانم هاي كشور مقابل ميتوانند در ورزشگاه حضور پیدا کنند اما زنان ما طبق قانون كشورمان نميتوانند حضور داشته باشند؟
نه. يكي از مقررات اين است كه شما اگر ميزبان شويد، نميتوانيد بگوييد من ويزا نميدهم و نميتوانید بگویيد كه فلاني را راه نميدهم و يكي اش هم اين است كه هيچ كشوري نميتواند ميزبان شود و بگويد من خانمها و آقايان را در استاديوم راه نميدهم.
برای اين كار ضرب العجل تعیین شده است؟
نه، ضرب العجل ندارد. وقتي دستورالعمل ابلاغ شود ديگر اجرا مي شود. مسابقات داخلي اشكالي ندارد ولی مسابقاتي كه زير نظر فیفا یا کنفدراسيون آسیا اجرا ميشود، نبايد اينطور باشد. مثلا مسابقات جام باشگاههاي آسيا، جام ملتها و یا مسابقات مقدماتی جام جهانی .
شما فكر ميكنيد اين قضيه استادیوم بالاخره حل ميشود؟
مجبورند. من همان موقع هم كه در فدراسيون بودم، هر وقت مصاحبه ای داشتم، مي گفتم از نظر من ورود خانم ها و آقايان هيچ فرقي ندارد. اولا، من خودم قبل از انقلاب كه به استاديوم ميرفتم، خانم ام هم ميآمد. بعد از انقلاب هم وقتي به من گفتند خانمها نبايد بيايند، گفتم چطور خانمها ميتوانند در سينماها بنشينند، تئاتر ميتوانند بروند كه فضايش هم اين همه تاريك است، ولي استاديوم كه اين همه روشن است و همه دارند مي بينند، نميتوانند بيايند.
اين كار بهانه هاي متعددي داشت. يكي بحث تامين امنيت بود، يكي بحث حرمت شرعي بود. مي خواهم بدانم از نظر شما كدام يك از دلايل جدي تر بود؟
من هميشه گفته ام اگر شما مشكل تان امنيت است، ما يك در را ويژه بانوان ميكنيم و يك ورودي هم براي آقايان ميگذاريم.
به نظر شما پوشش رسانه اي ورزش زن و مرد بايد يكي باشد؟
به نظر من خانمها و آقايان با هم هيچ فرقي ندارند. شما وقتي به سينما ميرويد و فيلمي تماشا ميكنيد، بيشتر جذب فيلم ميشويد يا هنرپيشه؟ يعني بيشتر به خاطر فيلم به سينما ميرود يا بيشتر به خاطر هنرپيشه؟ من فكر ميكنم 80% درصد مردمي كه ميروند به خاطر فيلم ميروند نه به خاطر اينكه فقط هنرپيشه را ببينند. از ديد من وقتي در روزنامه ها در مورد خانمها و آقايان نوشته ميشود، بعيد است كه كسي به خاطر خود بازيكن! به استادیوم برود. اينها زاييده فكرهاي مريض است.
گفتم چطور خانمها ميتوانند در سينماها بنشينند، ولي استاديوم كه اين همه روشن است و همه دارند مي بينند، نميتوانند بيايند
مثلا خانمي كه تكواندو بازي مي كند، حالا روسري هم سرش است، لباس تكواندو هم تنش است، من به ضربه هاي او نگاه ميكنم يا به صورتش؟ به نظر من از نظر رسانهاي هيچ فرقي نميكند. چه خانم را نشان بدهيم چه آقا. مهم اين است كه رسانه باعث گسترش فعاليتهاي ورزشي شود و آماده شدن ذهن مردم براي رقابت بيشترو يا تشويق آنها.
الان تقريبا پوشش رسانه اي ورزش زنان يك درصد است.
اشتباه ما همين است. فكر ميكنيم كه اگر اين محدودیت را اعمال کنیم، مشكل حل مي شود، در حالي كه الان در روستاها هم مردم از ماهواره مسابقات ورزشي را تماشا ميكنند. واقعا چند درصد آن آدمها دچار انحراف اخلاقي ميشوند كه ما اين برخورد را ميكنيم؟ درضمن اینکه در ورزش زنان ايران آنها با پوشش كامل هستند و هيچ خانمي بدون حجاب ورزش نميكند.
خبر دارید طرحي پیشنهاد شده بوده مبنی بر اينكه در عرصههاي بينالمللي از خانمهاي غير مسلمان استفاده كنيم كه ديگر محدوديت پوشش نداشته باشند؟ البته با اين طرح مخالفت شده به اين دليل كه مسئولان گفتند يك زن غير مسلمان نبايد نماينده يك كشور مسلمان باشد.
اعتقاد ندارم. ببينيد اينها مسائلي است كه من معتقدم روش اش غلط است. چرا بايد بگوييم كه غير مسلمان ها بروند؟ مگر چند درصد از جامعه ما غير مسلمان اند؟ اصلا به 3 يا 4 درصد ميرسند؟ خب اينها نماينده كل جامعه نيستند. خب بقيهي جامعه چه؟ حقوق همه زنان را نديده بگيريم و بگوييم آن زنان حداقل بروند در ميدان هاي بينالمللي حضور پيدا كنند؟ چون حجاب مشكل ماست؟ به نظر من معني مسلمان بودن اين نيست كه حقوق زنان را ناديده بگيريم. كجاي كتاب خدا گفته شده كه زنان را نديده بگيريد؟ در قرآن هم جز مواردی، همیشه صحبت از تساوی زن و مرد است.
فكر ميكنيد مبناي آن طرح چه بوده؟ به چه دليل چنين طرحي را ارائه كرده بودند؟ به اين معني كه براي آنان چه لزومي دارد كه اصلا زنان در اين مسابقات شركت كنند؟
ببينيد من اصلا مساله داشتن حجاب را مانع زنان نميدانم. فكركردند كه حضور زنان بدون حجاب در بازيهاي بينالمللي مشكل شان را حل مي كند. در حالي كه اصلا به حجاب ربطي ندارد. مگر همين الان يك خانم نميتواند با يك كلاه در مسابقات دو شركت كند؟ چه اتفاقي ميافتد؟ پس مساله اين نيست. اگر ما واقعا حضور خانمها را باور كنيم و بدانيم كه آنها حقوقي دارند و بايد از آن استفاده كنند، براي بقيه آن ميشود راهي پيدا كرد. من اعتقاد دارم كه ما حقوق خانمها را قبول نميكنيم. البته به نظر من خانمها خودشان هم مقصرند.
چرا؟
خانمها اصلا خودشان هم قبول ندارند كه حقوقي دارند. نهايت كساني كه حقوقشان را مطرح ميكنند، فمينيستها هستند كه تازه آنها هم ميگويند ما حقوق برتري داريم. يعني آنها هم از آن طرف بام ميافتند. در حالي كه به نظر من زن و مرد هيچ فرقي با هم ندارند. به چه دليل مي توانيم بگوييم كه يك زن با يك مرد فرق دارد؟ ولي اينكه چرا خود خانمها اين را باور ندارند، نميدانم. از حقوق خودشان عقب نشيني كرده اند. شما قبول نداريد؟ شايد هميشه يك حد اقل ها و استثناهايي وجود داشته باشند كه اين طور نباشند اما من با حد اقل ها كاري ندارم. شما بايد برويد بستر جامعه را ببينيد.
نظرتان در مورد "بُركيني" چيست؟
نشنيدم تا به حال.
بركيني تركيبي است از برقع و بيكيني. يا همان مايوي اسلامي. مايویی است كه كاملا تمام بدن را می پوشاند و يك كلاه دارد. فكر ميكنيد اين لباس در ايران پذيرفته شود؟
در روزنامه ديدم از قول آقاي مهدوي كني نوشته بود كه حجاب بانوان به اين صورت مورد توجه آقاي مطهري نبوده. البته اين را توضيح نداد که منظورش چه است. اگر این مطالب به روشنی گفته شود خیلی کمک می کند يا شنیدم آیت الله منتظری فتوا داده اند كه خانمها و آقايان در محيط كارشان اگر دست به همديگر بدهند، هيچ خلاف شرعي را مرتكب نشده اند. خب اين با نظر خيلي از آقايان ديگر مخالف است. ميگويند دست به خانمها بزنيد، مرتكب گناه شده ايد. بايد فلسفه اينها را ديد كه با چه نگاهي گفته ميشود.
دلیل این محدودیتها و مخالفتها را چه ميبينيد؟
رفع مسئوليت از خودمان. می گویند بارش روي دوش من نيفتد يا من را هو كنند. حتما شنيديد وقتي كه امام خميني شطرنج را آزاد كرد خيليها ميگفتند ايشان خيلي جرات كرد. پس نشان ميدهد كه مبناي علمي دقيقي ندارد كه بگويند اين مساله را به اين دليل نميشود، انجام داد. كسي به نظرش ميآيد كار بدی است، كسي هم جرات اش را دارد كه بگويد نه اين كار بد نيست. اين كه كسي را از انجام كاري منع كني و حق اش را از او سلب كني راحت ترين كار است.
در اساس نامه فيفا تساوي حقوقي به صورت كامل آمده است
اينكه به شما بگويند مي تواني كاري را انجام بدهي يك جرات و جسارت ميخواهد. من در دانشگاه مالزي كه رفته بودم، 70 درصد دختران جوان با حجاب كامل بودند. يعني فقط گردي صورت شان معلوم بود. هيچ محدوديتي هم ندارند. خانمي هم ميبينيد كه با ميني ژوپ مي گردد. چون خودش انتخاب ميكند. آنجا فشار رواني نيست كه زن را وادار به آن كار كند، منطق خودش است و اختيار دارد كه انتخاب كند. يكي از محسنات اصول اسلام اختيار است. عقل و اختيار.
به عنوان آخرين سوال بفرمایید شما به عنوان نماينده كميته فني فيفا براي ورزش زنان در ايران و رفع اين تبعيضات چه برنامه هايي داريد؟
هيچ برنامه اي. ببينيد كميته فني فيفا كار ويژه اي براي قشر خاصي نميكند. به مسائل فني ورزش فوتبال ميپردازد.
خود تعیین استاندارد ها خيلي مهم و کارگشاست. اين بحث توزیع برابر امكانات در برنامه هاي شما نيست؟
اينكه در اساس نامه وجود دارد.
چه كسي مسئول پيگيري آن است؟
خود خانم ها.
در فيفا؟
در فيفا كه كسي پيگيري نميكند. اين كارها در كشور بايد پيگيري شود. در اساس نامه فيفا تساوي حقوقي به صورت كامل آمده است وهيچ منعي وجود ندارد. اين منع ها در داخل كشورها است. وگرنه در مقررات فيفا، مذهب، قوميت، جنسیت و نه هيچ چيز ديگر باعث حقوق ويژه براي كسي نميشود.
اين بندي كه ميگوييد شامل برابري امكانات ميشود؟
بله. هيچ كدام از اعضا نميتوانند هيچ گونه تبعيضي در زمينه جنسيت، زبان، مذهب، نژاد و غيره اعمال نمايد در غير اين صورت مشمول تعليق يا اخراج می شود. بند 6 اساس نامه ايران كه در اساس نامه فيفا هم هست اما نميدانم كدام بند. اين دو اساس نامه باهم فرق دارند. اين اساس نامه ايران است. در فيفا بند 3 است. در سايت فيفا هم هست.