عکس از دانانیوز

آقای دکتر مرکز روانشناسی ورزشی کمیته ملی المپیک از چه سالی تاسیس شده است؟

این مرکز را حدود دو سال و نیم پیش تاسیس کردیم تا بتواند به آموزش مربیان و ورزشکاران نسبت به مسائل مربوط به روانشناسی کمک کند. هرگاه که بحث آموزش ورزشکاران نسبت به بنیادهای علمی و عملی ورزش مدنظر باشد، روانشناسی ورزشی بخشی از آن آموزش است و این مرکز کمک خواهد کرد.

علم روانشناسی ورزشی از چه زمانی در ایران کاربرد پیدا کرد؟

حقیقتا هنوز کاربرد علم روانشناسی آنقدر رواج پیدا نکرده که ما تاریخی برای شروع آن در ایران بدهیم. در این 5/2 سالی که این مرکز راه اندازی شده، عمده کارش معرفی این علم بوده است. در بحث معرفی هم، عمده اوقات با مقاومت روبرو شده ایم. این افراد خود را سالم می دانند در نتیجه ما را پس می زنند، گروه دیگری ما را انکار می کنند چون خودشان را مسلط به راهبردهای روانشناختی می دانند. بنابراین ما در 8 سال آینده خواهیم دید که عمده ورزشکاران و مربیان با این پدیده آشنا شده و آن را قبول کنند.

در این مدت توانسته اید پیشرفتی داشته باشید و یا توجه مسئولین را به خود جلب کنید؟

بله، من از پیشرفتی که در این مدت داشته ام، راضی هستم. انسان نباید زیاد آمال گرا باشد. ما در کشوری زندگی می کنیم که هر گونه پیشرفتی کند است. با این حال با توجه به ظرفیتی که ما داریم پیشرفت قابل قبولی داشته ایم. الان برخی از فدراسیون ها مربیانشان را می فرستند تا ما برایشان کارگاههای آموزشی برگزار کنیم. حتی یکی دو فدراسیون هم از ما خواسته اند تا روانشناسانمان را در اردوهایشان مستقر کنیم. بنابراین معنی اش این است که ما توانسته ایم خودمان را معرفی کنیم و به تدریج جا بیافتیم . فکر می کنم چندسال زمان نیاز داریم.

چنددرصد فدراسیونها تقاضاهای فوق را از شما داشته اند؟

بین 25 تا 30 درصد ، درست است که درصد زیادی نیست و البته درخواست آنها در پاسخ به نامه ما بوده است ولی در جامعه ای که مردم عادت نکردند از روانشناس استفاده کنند و آن را نقطه ضعفی برای خود می دانند، خوب بوده است.

یک تعریف از علم روانشناسی ورزشی بگویید.

اگر ما بگوییم روانشناسی مطالعه علمی رفتار است ، روانشناسی ورزشی مطالعه رفتار انسان در زمینه های ورزشی است. حال، نظر به اینکه زمینه های ورزشی متعدد هستند علم روانشناسی شاخصه های متعددی دارد. مثلا در یک زمانی افراد تمرین می کنند تا مهارت را یاد بگیرند ما در آنجا بحثی را داریم که تربیتی است و از یافته های روانشناسی استفاده می کند که یادگیری آدمها را بسنجد. در جایی، انسانهایی را داریم که برای سلامتیشان ورزش می کنند که ما در این شرایط بحثی را داریم که تحقیق می کند که چه ورزشی برای چه بیماری ای خوب است.

از طرفی بخش دیگری را داریم که مسابقه است و اینجا صحبت از ارتقاء عملکرد آدمهاست و ما در اینجا دنبال اوج عملکرد می گردیم و از طریق علم روانشناسی بهترین عملکرد را مشخص می کنیم. بنابراین این شاخص های علم روانشناسی است. ما اینجا چون برای کمیته ملی المپیک هستیم و این سازمان هم فقط به مسابقه توجه دارد، ما عمده فعالیتهایمان در بهتر عمل کردن ورزشکاران است.

در این زمینه روی چه مباحثی کار می کنید؟

روی مهارتهای روانی . ما فرضمان براین است که یکسری قابلیتهای روانشناختی هستند که قابل کشف اند. ما همان طور که به دنیا آمده ایم از دنیا نمی رویم ولی متاسفانه برخی ورزشکاران می گویند من همینی ام که هستم. ولی ما این مسئله را نداریم، یک ورزشکار باید بگوید من آن کسی خواهم شد که باید باشم.

این مسائلی که گفتید فقط مربوط به ورزشکاران است یا برای عوامل دیگر هم مورد استفاده است؟

من فکر می کنم در شرایطی که ما در آن هستیم، آموزش مربیان خیلی مهم تر از آموزش ورزشکاران است. چه قدر خوب است که مربیان در رابطه با روانشناسی چیزهایی را بدانند چون نهایتا آنها مستقیما با ورزشکار سروکار دارند و اگر مربیان از علم روانشناسی استفاده کنند و رفتارشان را با ورزشکاران تنظیم کنند ما کار چندانی با ورزشکار نداریم. اصولا بیشترین شکایتی که به ما می شود از مربیان است. البته اگر ورزشکاری به ما مراجعه کند، کمکش می کنیم ولی فکر می کنم حیطه فعالیت ما باید مربیان باشد.

بحث روانشناسی ورزشی برای ورزشکاران باید از ابتدای فعالیتشان در یک رشته ورزشی باشد یا قبل از مسابقات کفایت می کند؟

بدترین حالت آن قبل از مسابقه است . اگر فدراسیونی یک ماه قبل از مسابقه از ما روانشناسی بخواهد، من قبول نخواهم کرد. فکر می کنم چون آموزشهای روانشناختی بخشی از کل آموزش است که از همان روز اول باید با ورزشکار همراه باشد.

پیشنهاد شما به یک ورزشکار قبل از مسابقه یا هنگام مسابقه برای کاهش استرس چیست؟

الان هرچیزی که من بگویم باعث سوء تفاهم می شود و ورزشکاری که سابقه زیادی در مسائل رونشناختی ندارد از آن بد برداشت خواهد کرد. تنها چیزی که می توانم بگویم اینست که یک ورزشکار باید بداند که استرس یک پدیده عادی است و فکر نکند که الان طبیعت برخلاف جاری خودش می چرخد و او استرس دارد.

در رابطه با آموزش به مربیان، این موضوع برای مربیان خارجی هم و وجود دارد و یا اینکه مربیان خارجی قبلا آموزش دیده اند؟ برخورد یک مربی خارجی با یک ورزشکار با برخورد یک مربی ایرانی فرق دارد؟

مربیان خارجی چند دسته اند. یکسری مربیان برای اروپای غربی هستند و یکسری برای اروپای شرقی . آنهایی که برای اروپای غربی اند در این بحث مسلط هستند و وقتی با برخی از آنها صحبت کردم، متوجه شدم که دوره های روانشناسی را دیده اند ولی آنهایی که مربوط به اروپای شرقی اند کمتر روانشناسی بلدند. من امتیازی در آنها نسبت به مربیان خودمان در این بحث نمی بینم. تمام مربیان نیاز دارند که روانشناسی ورزشی را بیاموزند.

در رشته های مختلف ورزشی میزان نیاز به روانشناسی ورزشی تفاوت دارد؟

اصلا تفاوتی ندارد. هر کسی که می خواهد مهارت را در حضور دیگران اجرا کند و اجرایش توسط داور ارزش گذاری می شود به روانشناسی نیاز دارد.

گاهی اوقات خود ورزشکار نمی داند که مشکل دارد. در این زمان باید چه کار کرد؟

ما در تیم مربی، بدنساز، سرمربی، مشاور و مشاور مهارتهای ذهنی داریم. آنها در جلسات خود یکی از مسائلی که باید مطرح کنند، مسائل مربوط به ورزشکاران خاص است. مشکل یک ورزشکار اگر توسط یکی از آن افراد کشف شده و یا در آن مورد حدثی زده باشد، باید آن را در جمع مطرح کند. من فکر می کنم در این نوع جلسات به جای اینکه مرتب راجع به مسائل بودجه ، سفر و ... بحث شود در رابطه با مسائل ارتباطی مربوط به ورزشکاران هم صحبت شود.

فعالیتهای آینده این مرکز برای پیشرفت بیشتر چیست؟

در سال آینده آموزشهای اختصاصی برای کلیه تیمهایی که مسابقات اساسی دارند در نظر گرفته ایم و امیدواریم که فدراسیونها استقبال کنند. علاوه بر آن یکی از روشهایی که ما از طریق آن آموزش می دهیم انتشار است، انتشار هرچیزی که خواندنی باشد، البته می دانیم که ورزشکاران وقت ندارند کتابهای بزرگ بخوانند، کتابهای کوچک و بروشور برایشان چاپ خواهیم کرد و اطلاعات لازم را به آنها خواهیم داد.